Crypto & DeFi: Momentum na donkere jaren met serieuzere onchain kapitaalmarkt

■ DEX-markt: decentrale spotmarkten hebben na de moeilijke periode van 2022–2025 structureel marktaandeel gewonnen. De recente DEX/CEX-ratio beweegt rond een kwart, waardoor onchain execution inmiddels een betekenisvol onderdeel van de marktstructuur is geworden in plaats van uitsluitend een niche voor long-tail crypto-assets.
■ Spotvolume: de bredere markt is nog niet terug op de oude piekniveaus. CEX-spotvolume daalde in Q3 2026 met 14% naar $2,49 biljoen en kromp daarmee voor het vierde kwartaal op rij, maar september liet met $973 miljard wel een duidelijk herstel zien.
■ Marktleiders: actuele rolling 30-day data laten ongeveer $269 miljard totaal DEX-spotvolume zien, waarvan circa $88 miljard via Uniswap en ongeveer $29 miljard via PancakeSwap. Samen vertegenwoordigen zij daarmee iets meer dan 43% van het gemeten volume, aanzienlijk minder dan de soms genoemde 62%.
■ Derivaten: de verschuiving gaat inmiddels veel verder dan spot. Perpetual DEX-volume bedroeg in september circa $623 miljard, waarmee onchain infrastructuur ook steeds meer functies rond leverage, hedging, collateral en prijsontdekking overneemt.
■ Tokenization: de vrij verhandelbare onchain waarde van real-world assets exclusief stablecoins steeg van circa $10,2 miljard begin 2025 naar een piek van $39,3 miljard in september 2026. Tokenized aandelen groeiden binnen deze markt van ongeveer $678 miljoen begin 2026 naar circa $3,15 miljard.
■ Regulering: de Amerikaanse SEC heeft een tijdelijke vijfjarige route geopend voor handel in tokenized NMS stocks via gereguleerde en permissioned marktstructuren. Daarbij moet scherp onderscheid worden gemaakt tussen echte tokenized aandelen met dezelfde rechten als het traditionele effect en producten die alleen economische exposure bieden.
■ Datakwaliteit: bruto blockchainvolume is geen zuivere maatstaf voor economische handelsactiviteit. Bots, circulaire transacties, arbitrage en incentives kunnen volumes vergroten, waardoor institutionele analyse zich veel sterker moet richten op spreads, depth, fees, organische orderflow en werkelijk risicodragend kapitaal.
■ Investment View: wij zien de huidige ontwikkeling als een serieus signaal dat DeFi en tokenization na een zeer zware periode opnieuw tractie krijgen. De structurele bull case ligt niet bij een nieuwe ronde speculatieve crypto-assets, maar bij het ontstaan van financiële infrastructuur waarop stablecoins, aandelen, staatsobligaties, krediet en derivaten naast crypto kunnen functioneren.

Investment View

Wil je elk artikel kunnen lezen en elke podcast kunnen beluisteren? Neem dan een abonnement en krijg toegang tot alle artikelen en de database met duizenden berichten.

DeFi heeft de afgelopen jaren vrijwel iedere stresstest doorlopen die voor financiële infrastructuur denkbaar is. De leverage-excessen van de vorige cyclus, faillissementen, liquiditeitsproblemen, protocolfouten, bridge-hacks, dalende tokenprijzen en een veel hogere rente hebben zowel kapitaal als vertrouwen uit de sector gehaald. Businessmodellen die economisch vooral functioneerden zolang nieuwe tokens konden worden uitgegeven, bleken kwetsbaar zodra de instroom van nieuw geld opdroogde.

Juist daardoor is de ontwikkeling in 2026 relevant. DEX's hebben een structureel groter deel van de spotmarkt veroverd, perpetuals zijn uitgegroeid tot een omvangrijke zelfstandige markt en stablecoins vormen inmiddels een settlementlaag van honderden miljarden dollars. Tegelijk komen traditionele financiële activa in toenemende mate op dezelfde infrastructuur terecht.

Wij zouden nog niet spreken van een nieuwe brede DeFi-boom. Absolute cryptovolumes blijven onder eerdere pieken, een deel van de activiteit is nog steeds sterk speculatief en institutionele liquiditeit in tokenized securities staat nog aan het begin. De relevante verandering is dat de infrastructuur tijdens de slechte jaren niet alleen is blijven bestaan, maar technisch en economisch veel verder is ontwikkeld.

Daar ligt de grotere institutionele mogelijkheid. Wanneer infrastructuur die vandaag voornamelijk bitcoin, ether, stablecoins en crypto-derivaten verwerkt uiteindelijk ook aandelen, staatsobligaties, krediet, collateral en andere traditionele financiële instrumenten kan uitgeven, verhandelen en settelen, verandert de potentiële markt fundamenteel.

De DEX/CEX-ratio wijst op een structurele verschuiving

Bij de DEX/CEX-ratio is de definitie cruciaal. Wanneer DEX-volume rechtstreeks door CEX-volume wordt gedeeld, beweegt de recente verhouding rond 25%–26%. Wanneer het DEX-volume wordt weergegeven als percentage van het gecombineerde DEX- plus CEX-volume, ligt het aandeel rond 20%. Beide cijfers kunnen correct zijn, maar zij beschrijven dezelfde verhouding op een andere manier en mogen daarom niet door elkaar worden gebruikt.

De richting is belangrijker dan het exacte percentage. Enkele jaren geleden vormden decentrale spotmarkten slechts een klein gedeelte van de cryptomarkt. Centrale exchanges domineerden door diepere orderboeken, eenvoudigere onboarding, fiatverbindingen en een veel professionelere handelsinfrastructuur.

Dat verschil is kleiner geworden. Betere automated market makers, aggregators, snellere chains, professionele market makers en verbeterde smart routing hebben onchain execution aanzienlijk efficiënter gemaakt. De gebruiker hoeft bovendien steeds minder te weten op welke individuele DEX of blockchain de transactie uiteindelijk wordt uitgevoerd.

Daarmee ontstaat een gelaagde marktstructuur waarin interface, routing, liquidity provision en settlement door verschillende partijen kunnen worden geleverd. Dat lijkt steeds meer op de specialisatie die eerder binnen traditionele elektronische markten ontstond.

De spotmarkt zelf is nog niet volledig hersteld

Het grotere marktaandeel van DEX's moet niet worden verward met een volledige terugkeer van de cryptomarkt. CEX-spotvolume daalde in Q3 met 14% naar $2,49 biljoen en registreerde daarmee het vierde opeenvolgende kwartaal van krimp.

Binnen het kwartaal verbeterde de trend wel. Na een zeer zwakke juli volgde herstel in augustus en september, waarbij september uitkwam op $973 miljard. Dat correspondeert met gemiddeld iets meer dan $30 miljard spotvolume per dag.

Voor professionele analyse is dit onderscheid essentieel. Een DEX/CEX-ratio kan stijgen doordat het DEX-volume groeit, doordat het CEX-volume sneller daalt of door een combinatie van beide factoren. De huidige markt bevat elementen van alle drie.

Een veel sterkere bevestiging van de structurele these ontstaat wanneer DEX's hun huidige relatieve marktaandeel vasthouden tijdens een duidelijke stijging van het totale spotvolume. Dan zou blijken dat onchain execution niet alleen marktaandeel heeft gewonnen tijdens een zwakke markt, maar ook een structurele positie heeft opgebouwd voor de volgende grotere liquiditeitscyclus.

Uniswap blijft marktleider, maar DEX-liquiditeit is breder geworden

Actuele rolling 30-day cijfers laten ongeveer $269 miljard aan totaal DEX-spotvolume zien. Uniswap neemt daarvan circa $88 miljard voor zijn rekening en PancakeSwap ongeveer $29 miljard. Samen komt dat neer op iets meer dan 43% van de markt binnen deze specifieke rolling periode.

Dat is een hoge concentratie, maar duidelijk lager dan de soms genoemde 62%. Bovendien zijn deze cijfers geen kalendermaandcijfers voor september, maar een actuele rolling 30-day snapshot. Die definities moeten in professionele research strikt worden gescheiden.

De markt is tegelijkertijd breder geworden. Naast Ethereum en BNB Chain zijn onder meer Solana, Base en verschillende gespecialiseerde handelsomgevingen economisch relevant geworden. De gebruiker hoeft bovendien steeds minder rechtstreeks met één DEX te interacteren omdat aggregators orderflow over meerdere pools kunnen verdelen.

Daardoor kan de economische strijd verschuiven van protocolmarktaandeel naar execution quality. Wie de beste routing, liquidity depth, spreads en distributie kan combineren, kan een belangrijke positie innemen zonder noodzakelijk de grootste standalone frontend te bezitten.

Spot vertelt inmiddels slechts een deel van het verhaal

Perpetual DEX's zijn inmiddels te groot om als zijtak van DeFi te behandelen. In september bedroeg het volume ongeveer $623 miljard, waardoor onchain derivaten inmiddels een belangrijke zelfstandige markt zijn.

Voor professionele gebruikers is dat inhoudelijk relevanter dan een tijdelijke stijging in memecoinvolume. Derivaten zijn noodzakelijk voor hedging, leverage, basis trades, inventory management en prijsontdekking. Wanneer deze functies betrouwbaar onchain kunnen plaatsvinden, verschuift een veel belangrijker deel van de handelsketen richting blockchaininfrastructuur.

Daarmee stijgt ook de technische lat. Een institutioneel bruikbare perpetual venue moet collateral real-time waarderen, robuuste liquidaties uitvoeren, oracledata correct verwerken en extreme marktbewegingen kunnen absorberen zonder dat insurance funds of liquidity providers bezwijken.

De verschuiving van eenvoudige spot-swaps naar volwaardige derivatenmarkten geeft daarom een beter beeld van de volwassenwording van DeFi dan headline-TVL of het aantal gelanceerde tokens.

Stablecoins vormen inmiddels de settlementlaag

De groei van onchain markten is moeilijk los te zien van de ontwikkeling van stablecoins. De totale stablecoinmarkt ligt inmiddels boven $300 miljard en vormt daarmee een omvangrijke digitale dollarlaag waarop andere financiële activiteiten kunnen worden gebouwd.

Stablecoins fungeren tegelijkertijd als quote currency op DEX's, collateral voor derivaten, settlementmiddel voor tokenized securities en liquiditeitsreserve binnen lending protocols. Vrijwel iedere toekomstige institutionele onchain markt heeft een liquide en relatief stabiele rekeneenheid nodig.

Daarmee ontstaat echter concentratierisico. Veel technisch decentralized protocollen blijven uiteindelijk afhankelijk van gecentraliseerde stablecoin-uitgevers, custodians en banken waarin reserves worden aangehouden. De settlementlaag kan daardoor economisch veel centraler zijn dan de applicatielaag erboven doet vermoeden.

Voor grote banken en institutionele beleggers zijn reservekwaliteit, redemption rights, jurisdiction en operational resilience daarom minstens zo belangrijk als de technische prestaties van het smart contract waarin de stablecoin wordt gebruikt.

Real-world assets veranderen de samenstelling van DeFi

Wil je elk artikel kunnen lezen en elke podcast kunnen beluisteren? Neem dan een abonnement en krijg toegang tot alle artikelen en de database met duizenden berichten.