Europa dacht de gascrisis onder controle te hebben door minder afhankelijk te worden van Russisch gas en meer LNG aan te trekken.

Die rekensom klopt op papier, maar in de praktijk verschuift het probleem nu naar iets fundamentelers: niet hoeveel gas er is, maar of het op het juiste moment, op de juiste plek en tegen een werkbare prijs beschikbaar is.

Met opslagniveaus rond 28,9% en Duitsland zelfs rond 21,9% begint Europa aan het nieuwe vulseizoen vanuit een structureel zwakke uitgangspositie.

• EU gasopslag: 28,9% op 16 maart, tegenover 34,8% een jaar eerder en 59,7% twee jaar geleden.
• Duitsland gasopslag: 21,9%, als grootste opslaganker binnen Europa.
• Verwachte eindstand maart: circa 22–27%, versus een vijfjaarsgemiddelde van ongeveer 41%.
• Benodigde aanvulling: circa 67 bcm, gelijk aan ongeveer 700 LNG-ladingen.
• Extra vraag versus vorig jaar: circa +17 bcm.
• Geschatte kosten: ongeveer 40 miljard dollar, exclusief volledige geopolitieke premie.
• LNG via Hormuz: circa 112 bcm in 2025, bijna 20% van de wereldhandel.
• Europese blootstelling aan Hormuz LNG: ongeveer 7% van de import.
• Ongecontracteerde LNG-volumes: gedaald van 49 bcm naar 31 bcm.
• Oekraïne opslag: circa 16% gevuld, met doelstelling van minimaal 13 bcm richting winter.

Na die eerste constatering wordt duidelijk waar de echte kwetsbaarheid zit. Opslag lijkt een buffer, maar die buffer verliest kracht naarmate hij leger raakt. De snelheid waarmee gas kan worden onttrokken daalt namelijk, waardoor een opslag die voor 20% gevuld is, in een stressscenario veel minder waarde heeft dan diezelfde 20% doet vermoeden.

Dat betekent dat Europa niet alleen minder gas heeft, maar dat het resterende gas ook minder effectief is als schokdemper bij piekvraag.

Daarbovenop komt een tweede laag die vaak wordt onderschat: de marktstructuur zelf werkt tegen Europa. Door regelgeving zoals de verplichte 90% opslagdoelstelling heeft de markt exact geleerd wanneer Europese kopers móeten kopen. Dat creëert momenten waarop prijzen loskomen van fundamentals en vooral reageren op gedwongen vraag.

Tevens neemt de flexibiliteit in de LNG-markt af, omdat steeds meer volumes vastliggen in langetermijncontracten. Het gevolg is dat de laatste vrije lading, de marginale cargo, de prijs zet voor de hele markt. In een geopolitieke schok, zoals de verstoringen rond Qatar en Hormuz, wordt precies die flexibiliteit schaars en dus extreem duur.

De combinatie van lage opslag, minder flexibiliteit en geopolitieke druk zorgt ervoor dat Europa in een positie komt waarin het moet inkopen zonder onderhandelingsmacht. Het moet gas kopen omdat het moet, niet omdat het wil.

Ook werkt de termijnstructuur van de markt soms zelfs tegen opslag, bijvoorbeeld wanneer zomergas duurder is dan wintergas, waardoor commerciële prikkels verdwijnen en overheden steeds vaker moeten ingrijpen. Dat maakt energievoorziening opnieuw een politiek instrument in plaats van een marktmechanisme.

Uiteindelijk ligt de kern van het probleem dieper dan aanbod alleen. Europa is verschoven van afhankelijkheid van één leverancier naar afhankelijkheid van een volatiele wereldmarkt waarin timing, transport en flexibiliteit bepalend zijn.

In dat systeem wordt de prijs niet gezet door gemiddelde volumes, maar door de schaarste van de laatste beschikbare moleculen.

Dat betekent dat zelfs een relatief beperkte verstoring, zoals een gedeeltelijke uitval in Qatar of druk op Hormuz, disproportioneel grote prijseffecten kan hebben.

🔵 English version

Europe: gas crisis shifts from volume to flexibility and timing

Europe believed it had stabilized its gas situation by replacing Russian pipeline supply with LNG. On paper, that arithmetic holds. In reality, the problem has moved to a more complex layer: not how much gas exists, but whether it can be delivered at the right time, into the right part of the system, at a price the buyer can absorb. With storage levels around 28.9% and Germany near 21.9%, Europe enters the refill season from a structurally weak starting point.

• EU gas storage: 28.9% on March 16, versus 34.8% a year earlier and 59.7% two years ago.
• Germany gas storage: 21.9%, as the system’s largest storage anchor.
• Expected end-March level: roughly 22–27%, versus a five-year average near 41%.
• Required refill: about 67 bcm, equivalent to roughly 700 LNG cargoes.
• Additional demand versus last year: about +17 bcm.
• Estimated cost: around $40 billion, excluding full geopolitical premium.
• LNG via Hormuz: about 112 bcm in 2025, nearly 20% of global trade.
• Europe’s direct Hormuz exposure: roughly 7% of imports.
• Uncontracted LNG volumes: declined from 49 bcm to 31 bcm.
• Ukraine storage: around 16% filled, targeting at least 13 bcm before winter.

The deeper issue lies in how storage actually behaves under stress. Storage is not just about volume, but about deliverability. As inventories decline, withdrawal capacity drops, meaning that a facility at 20% is not simply one-fifth as effective as a full one. In a crisis, it becomes a much weaker buffer. Europe is therefore not only short on gas, but also on the effectiveness of the gas it still holds.

At the same time, the market structure itself is amplifying the problem. Storage mandates such as the 90% target have unintentionally signaled to the market exactly when European buyers must step in, creating periods of forced demand and elevated prices. Meanwhile, LNG flexibility is shrinking as more volumes are tied into long-term contracts. The marginal cargo, the last available flexible shipment, increasingly sets the clearing price for the entire system. In a geopolitical disruption, that marginal flexibility becomes scarce and extremely expensive.

This dynamic is reinforced by current geopolitical stress. Disruptions in Qatar and risks around the Strait of Hormuz do not need to directly remove large volumes from Europe to have a major impact. The global LNG market prices at the margin, meaning even partial disruptions can reprice the entire basin. Europe is therefore exposed not just to its own supply mix, but to global competition for flexible cargoes.

At the same time, market incentives are no longer aligned with security needs. Periods of backwardation, where summer prices exceed winter prices, discourage storage injections. As a result, governments increasingly step in with subsidies and guarantees, effectively re-politicizing energy markets. Europe is being forced to secure supply under conditions where the market itself does not support the required behavior.

The core conclusion is that Europe has not eliminated its gas vulnerability, it has transformed it. The dependency has shifted from a single supplier to a highly volatile global system where flexibility, timing and logistics dominate. In that system, prices are set not by average supply, but by the scarcity of the last available molecule. That makes the system far more sensitive to shocks, and significantly harder to stabilize.